Verantwoordingsdag 2024: Terugblikken te midden van formatiekoorts

Te midden van de spanning rond de formatie van een nieuw kabinet zou je het bijna over het hoofd hebben gezien, maar op deze derde dinsdag van mei is het ook Verantwoordingsdag. Alhoewel achteruit kijken in politiek Nederland vaak ontbreekt, is het wel degelijk waardevol voor de toekomst. Zeker nu het einde van de formatieperiode in zicht lijkt, worden in het verantwoordingsonderzoek door de Algemene Rekenkamer belangrijke aanbevelingen gedaan voor de toekomst. Vandaag, op Verantwoordingsdag biedt de minister van Financiën het Financieel Jaarverslag van het Rijk over het afgelopen jaar aan aan de Tweede Kamer. Daarnaast doet de Algemene Rekenkamer een duit in het zakje over de stand van de overheidsfinanciën.

Ministeries staan er beter voor dan vorig jaar
Vorig jaar zijn 10 van de 12 ministeries nog op de vingers getikt door de Algemene Rekenkamer voor tekortkomingen in hun financieel beheer en voor het niet goed voorbereid zijn voor nieuwe crises. Dit jaar blijkt dat de meeste ministeries er sterker voor staan. Het ministerie van VWS, waar vorig jaar nog sprake was van een ernstige onvolkomenheid bij het financieel beheer, had dit jaar voor het eerst in 3 jaar zijn jaarverslag op tijd af. Wel moet er nog door de gehele linie bij het ministerie een groter financieel bewustwording komen. Niet alleen bij de financiële afdelingen, maar in de hele beleidscyclus binnen het ministerie moet het financiële plaatje in het achterhoofd worden gehouden, voor een gezondere financiële huishouding.

Stappen te zetten op ongelijke spreiding van welvaart en klimaat
Demissionair minister van Financiën Steven van Weyenberg (D66) stond stil bij een economisch onrustig jaar en ging positief in op de kabinetskeuzes van het afgelopen jaar rond klimaatambities, kansengelijkheid en defensie. Hij noemt dat op deze onderwerpen de achterstanden worden ingehaald. Van Weyenberg blikte daarnaast vooruit op de noodzakelijke stappen die nog moeten worden gezet op het gebied van ongelijke spreiding van welvaart en klimaat. ‘We hebben het verleden immer niet achter de rug, maar in de rug’ sloot hij af.

Algemene Rekenkamer waarschuwt: ambities overtreffen uitvoeringscapaciteit
President van de Algemene Rekenkamer, Pieter Duisenberg, lichtte tijdens zijn aanbieding in de Tweede Kamer vanmiddag toe dat er nog veel werk aan de winkel is. De ambitieuze plannen van het kabinet, waar zij vaak veel geld voor vrijmaakte, leiden te vaak tot geld dat op de plank blijft liggen. Volgens Duidenberg is complexe regelgeving regelmatig de reden dat de uitvoering vastloopt; systemen en processen moeten volgens hem daarom duidelijker en simpeler. Het blijft nog te vaak onduidelijk welke resultaten worden behaald wanneer het kabinet besluit extra geld te investeren in grote maatschappelijke uitdagingen. Conclusie: de ambities blijken groter dan wat de uitvoering uiteindelijk aan kan. Met de verwachte samenstelling van het nieuwe kabinet kan dit een waardevolle les zijn, wetende dat zij nog veel beleid willen aanpassen.

Wat de formerende plannen vinden van de jaarverslagen en het advies van de Algemene Rekenkamer wordt snel genoeg duidelijk. Op 29 mei debatteert de Kamer plenair over de stukken met minister Van Weyenbergen. De Tweede Kamercommissies zullen alle ministeriële jaarverslagen apart behandelen met de betreffende bewindspersonen.

Altijd op de hoogte blijven?
Onze klanten ontvangen via onze Stakeholder Intelligence Monitor (SIM) de stukken van Verantwoordingsdag, voorzien van persoonlijke toelichting en een op maat gemaakte samenvatting van het gerelateerde plenaire debat. Via de SIM bent u meteen op de hoogte van de laatste politieke ontwikkelingen om hierop tijdig in te spelen. Wilt u ook op de hoogte zijn van wat er speelt via onze monitor-op-maat met persoonlijke duiding? Neem dan gerust contact op met Anouk Verhaegh, Head of Operations SIM.